Kübizm veya kübizm olmayan

Nu Bleu, Matisse

Kübizm veya kübizm olmayan

Avignonlu kızlar: Pablo Picasso

"Kübizm" veya kübizm değil

Sanat tarihçisi Bay Christian Lassalle ile özel röportaj... ve videoyu kaçırmayın: Kübizme doğru ilk adımlar !

Kelimelerin her zaman birçok anlamı vardır, farklı konseptlerde kullanılabilir ve zıt olan teorilerde yararlı olabilir. Bu durum, oyun zarı ya da geometri şekli olan ve türevi "kübizm" olan "küp" kelimesi için geçerlidir.

Kübizm kelimesi, kökeninde yanlış bir isim çünkü aslında olduğundan daha geometrik bir tarzın olduğuna yönelik bir izlenim veriyor. Picasso kübizmde küpün olmadığını kendi söylemiştir. Daha sonrasında Braque ve Picasso « kübist » olarak nitelendirilip bir alay konusu olunca, sanatçılar, iki "kurucunun" çoğunlukla fikirleri ve çalışmalarına karşı olan teorilerle "kübizm" kelimesini yeniden oluşturacaklar.

Braque ve Picasso çalışmalarının üzerinde durarak, formalist bir şekilde bu gelişimi izlemeye çalışacağız.

Kübizm kelimesi ortaya çıkmadan önce, 1905-1906 yıllarında Derain, Matisse (fovizm sanatçısı), Braque ya da Dufy gibi sanatçıların eserlerine, renklerin dinamiğine zıt olabilecek kırık ve parçalı çizgiler, köşeli şekiller eklediklerini gözlemliyoruz. Eğik virgülaj yerine düz renkli alanlarla birleşen paralel baretlerle boyayarak, dokunuşlarının canlılığını ve hareketleri yumuşatıyorlar. Öncelikle Cézanne’ı ve aynı zamanda Seurat’nın noktacılığının ve Gauguin’in cloisonismin zıt örneklerini hayranlıkla takip ediyorlar.

Afrika, Okyanus ve Asya kültürlerinin keşfinde bir rol oynayan sömürgeleştirme dönemidir. Matisse ve Derain, yazı resimlerinin daha sonra heykellerinde ve gravürlerinde bulunacak olan, zenci maskeleri görüyorlar (ilkini 1906 yılında satın alıyorlar). Ancak, Roma ve Mısır sanatı bilgisinin yanı sıra, ve 1906-1907 yıllarında resmini dönüştürecek hale getirecek kadar, kuşkusuz tüm bu primitivistlerin Picasso’da daha önemli olduğu gözüküyor.

1900 ve 1905 yılları arasında, Picasso’nun resminde, mavi kromatik redüksiyon hakimdir. Nispeten soğuk olan mavi tonu, figürlerin seyreltilmiş izlenimini verdiği, tablonun alan kalitesini sağlar. 1906 yılında, yeni bir pembe ve koyu sarı redüksiyonu bir öncekinin yerine geçer. Katalonya’nın Gosol köyünde kaldıktan sonra, Picasso, İspanya’yı hatırlatan ve canlandıran, tabloya heykelimsi bir katman sağlayan toprak renklerinin kullanımını arttırır. Roma heykelciliğin, MÖ 4. yüzyılın İber heykellerinin ve Afrika maskeleri veya heykellerinin yeniden keşfedilmesiyle bağdaştırılan bu pembe, Picasso’nun, oyma ya da heykel yapar gibi boyamaya başlamasına yol açar. Bu durum arkadaşı olan Gertrude Stein portresinde ya da maske havasının bulunduğu otoportrelerinde görülür.

Geleneksel ve hatta güncel olan empresyonizm eğilimlerinden koparak konumunu radikalleştirir. 1907 yılında "Avignonlu kızları" gerçekleştirerek, Matisse’in "Nu bleu" ya da Derain’in "Les baigneuses" eserlerinde gördüğümüz bir "vahşiliği" kızıştırır. Bu ikonoklast tabloda, Picasso, geleneksel büyük resimlerin bilgilerini daha iyi kırmak için atıyor. Kadın çıplakların tüm şehvetini alır ve çevrelerindeki alanı yırtar. Kendi ifadesiyle, şeytan çıkarma resmidir ve böylece maskelerin sihirli işleviyle yaptığı paraleli gösterir. Picasso’nun sebep olduğu tüm çatışmaların merkezi, dramatik bir düğüm (Breton) olan bu başyapıt, çevresi tarafından şaşkınlıkla karşılanmıştır. Bu dönem itibariyle Picasso’yla beraber olan Braque, Cézanne’ın "Grandes Baigneuses" eserine duyduğu ilgisinin görüldüğü "Grand Nu" (1908) eserini resmedecek.

Braque, daha öncesinde fovist sanatçılarına eşdeğer çok renkli bir şekilde resmederdi. Bu resmi reddeder ve parçalar, Estaque’e Cézanne’ın izinden gider ve 1908 yılında reddedilecek olan eserlerini Automne Salonuna sunar. 1908 Kasım ayında, Kahnweiler’in yeni galerisinde sergilenmesiyle amacına ulaşır. Eleştirmen Louis Vauxcelles, Automne Salonunda eserlerin sunulduğu anda Matisse’in söylediği bir şakayı yeniden dile getirerek, ironik olmasına rağmen "küp" kelimesini kullandığı muhteşem bir makale yazar. M Braque, son derece hırslı bir genç adam. Picasso ve Derain’in şaşırtıcı örneği onu cesaretlendirmiş. Cézanne’ın tarzı ve Mısırlıların statik sanatının hatıraları çok fazlasıyla etkiliyor olabilir. Korkunç bir basitlikte metalden ve şekli bozulmuş adamlar yaratıyor. Şekli küçümsüyor; siteleri, figürleri ve evleri, her şeyi geometrik şekillere, küplere dönüştürüyor. Alay etmeyelim çünkü iyi niyetli olduğunu biliyoruz… bekleyelim.. Küçültücü olmasına rağmen, çocukların oyun küpleriyle (ya da zarlarıyla) yapılan karşılaştırma, muhteşem bir buluş olduğu yönünde eleştirinin savunmasıdır: Yanlış düşünülmüş ancak renkler; oluşan ve bozulan yüzlerin görselleriyle, hatların vizyonuyla, ayrılan veya birleşen hareketin çağrışımıyla, küpler ve boyalar arasında etkili bir karşılaştırmadır. Gündelik hayatın nesneleri küçümseyici şekilde kübistlerle bağdaştırılarak ve sonrasında sanatçılar tarafından Kub bulyonundan gri tütün paketine kadar mizah ile kullanılarak, 1908 ve 1909 yılları arasında bu kelime hızlıca büyür.

1908 yılından itibaren, Braque ve Picasso düzenli olarak görüşür ve ciddi paylaşımlarda bulunurlar. Ortak yolları, eserlerini imzalamadıkları bir döneme yönlendirir (Braque’ın girişimiyle); Braque bu deneyimi bir dağcı grubuyla karşılaştırır. 1920 yılında, satıcıları olan Daniel-Henry Kahnweiler bu yolu farklı aşamalarla sınıflandırır. Kendi düşüncesine göre, “kübist devrimi” (Léger ve Gris gibi birçok sanatçıyı da dahil ettiği), “İtalya Rönesans’ından bu yana görünmüş en büyük devrimdir.”